Szanowni Pielgrzymi i Turyści, nasi Goście!
Wąchockie Opactwo jest miejscem modlitwy i pracy cystersów. Jest też niewątpliwie wspaniałym pomnikiem kultury, historii i zabytkiem klasy europejskiej.
Oferujemy Państwu możliwość zwiedzenia kompleksu klasztornego pod opieką przewodnika.
Trasa zwiedzania obejmuje:
Muzeum Pamięci Walki o Niepodległość Narodu,
grób Jana Piwnika „Ponurego”,
klasztorne krużganki, romański kościół,
kapitularz, karcer, fraternię, wirydarz, refektarz oraz klasztorne ogrody.
Grupy zorganizowane i osoby indywidualne proszone są o zgłaszanie się na furcie.
Zwiedzanie o pełnych godzinach z przewodnikiem:
– w dni powszednie w godzinach: 9.00 – 12.00, 14.00 -17.00 (w okresie letnim do 20.00);
– w niedziele i święta w godzinach: 14.00 – 17.00 (w okresie letnim do 20.00).
Rezerwację grup można uczynić telefonicznie: (041) 275 02 00
Bilety wstępu (obejmujące zwiedzanie wszystkich obiektów) można nabyć w sklepiku na furcie.
NORMALNY – 6 zł/os
ULGOWY – 4 zł/os
Przy zwiedzaniu z przewodnikiem należy dodatkowo złożyć ofiarę (zwyczajowo 1 zł/os)
Czas zwiedzania – ok. 1 godz. lub w zależności od możliwości czasowych Gości.
Muzeum im. Ks. Walentego Ślusarczyka przy Opactwie Cystersów w Wąchocku
Muzeum zajmuje przestronną i jasną salę na poziomie klasztornej furty.
Prezentowane eksponaty pochodzą z bogatej kolekcji ks. ppłk. Walentego
Ślusarczyka, który przekazał je w obecności prymasa kard. Stefana
Wyszyńskiego, kard. Franciszka Macharskiego, bp. Piotra Gołębiowskiego
ówczesnemu opatowi o. Benedyktowi Matejkiewiczowi.
Wystawa w barwny sposób dokumentuje zrywy niepodległościowe Narodu Polskiego.
Jej poszczególne działy to:
- Ekspozycja poświęcona ks. Ślusarczykowi
- Czasy Rzeczypospolitej przedrozbiorowej
- Powstanie listopadowe
- Powstanie styczniowe
- Czasy II Rzeczypospolitej
- Okres II wojny światowej
- Działalności Armii Krajowej
- Działalność Solidarności
Na szczególną uwagę zasługuje duży zbiór rękopisów m.in. takich postaci jak: Jan III Sobieski, August Poniatowski, Adam Mickiewicz, Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka i wielu innych.
Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla pani Wioletty Sobieraj w dziedzinie: Opieka nad zabytkami, na zadanie pn. „Inwentaryzacja i opracowanie zbiorów archiwalnych z kolekcji ks. płk. Walentego Ślusarczyka”.
W 1981 roku zmarł ksiądz podpułkownik Walenty Ślusarczyk. Człowiek niezwykle oddany posłudze duchownej ale równie mocno zaangażowany, przez całe swoje życie, w gromadzenie pamiątek historycznych naszej Ojczyzny.
Zgromadzona przez ks. Ślusarczyka kolekcja ma ogromną wartość historyczną i poznawczą. Warto pamiętać, że kolekcja, kojarzona z ks. Ślusarczykiem, ma znacznie dłuższą historię, którą zapoczątkował ks. Jan Wiśniewski, niemniej znany kolekcjoner, regionalista, działacz społeczny.
W skład kolekcji wchodzą głównie archiwalia i realia związane z szeroko rozumianym, ruchem narodowo wyzwoleńczym, w tym tematyczne cykle obiektów pochodzących z kolejnych powstań narodowych XVIII i XIX wieku oraz zmagań z okupantem hitlerowskim.
Do szczególnie cennych muzealiów należy bogaty zbiór prasy (XVIII – XX w.) w wielu przypadkach unikatowy. Obrazu bogactwa kolekcji dopełniają listy wybitnych postaci historycznych, w tym koronowanych głów, hetmanów, biskupów oraz wybitnych artystów polskich XIX i XX wieku. Wśród realiów znajdują się numizmaty, obiekty sakralne oraz militaria.
Znając wartość kolekcji ówczesne władze PRL usiłowały odebrać ją księdzu Ślusarczykowi i włączyć do zbiorów jednego z państwowych muzeów. Już jako emeryt, ksiądz Ślusarczyk trafił do Wąchocka, a wraz z nim jego zbiory. Ostatecznie 7 października 1979 r., podczas obchodów 800- lecia Opactwa Cystersów w Wąchocku, ksiądz Ślusarczyk przekazał swoje zbiory Opactwu na ręce ówczesnego opata O.Benedykta Matejkiewicza w obecności prymasa kard. Stefana Wyszyńskiego, kard. Franciszka Macharskiego oraz bp. Piotra Gołębiowskiego. Wskazał więc wyraźnie do kogo należy zbiór. Obecność dostojnych świadków stanowiła “zabezpieczenie ” przed zakusami na kolekcję władz państwowych. Tym samym wąchoccy Cystersi, stali się depozytariuszami tego cennego dziedzictwa oraz pamięci samego ks. podpułkownika.
Darczyńca zastrzegł też, aby w przyszłości, w oparciu o kolekcję utworzone zostało muzeum. Nie było to możliwe od razu. Przez wiele lat z powodu braku odpowiednich pomieszczeń eksponaty były przechowywane w magazynach.
W latach 1991 – 2004 państwo Aniela Zinkiewicz-Ryndziewicz i Zygmunt Ryndziewicz, ówcześni pracownicy katedry Historii Sztuki Kościelnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, dokonali inwentaryzacji części zbiorów (powstało 263 kart katalogu naukowego). W czerwcu 1991 r. z wydzielonych z kolekcji obiektów, powstało nieformalne, Muzeum Ojców Cystersów w Wąchocku o które zabiegał Opat Alberyk Siwek oraz Fundacja ,,Obiekt Zabytkowy Opactwo Cystersów w Wąchocku”.
Pozostałe obiekty zostały zabezpieczone, jednak nie mogły służyć społeczeństwu, jako dobro publiczne.
Ważnym momentem w dziejach kolekcji, stało się przyznanie w 2021 roku, przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego stypendium na zadanie pn. „Inwentaryzacja i opracowanie zbiorów archiwalnych z kolekcji ks. płk. Walentego Ślusarczyka”. Dzięki realizacji zadania przeprowadzono prace, które pozwolą na udostępnienie kolekcji w sposób przewidziany przepisami prawa.
W trakcie niespełna rocznych prac obiekty z kolekcji ks. Walentego Ślusarczyka zostały uporządkowane i zabezpieczone.
Dokonany został spis inwentaryzacyjny 805 obiektów z kolekcji. Inwentaryzacja pozwoliła na precyzyjne rozpoznanie kolekcji, ocenienie stanu zachowania oraz podejmowania działań w celu ochrony oraz przywrócenia obiektom ich funkcji poznawczych.
Kolejnym krokiem było bezinwazyjne oczyszczenie obiektów, umieszczenie ich w koszulkach i teczkach bezkwasowych oraz pudełkach archiwizacyjnych, które zostały odpowiednio opisane i ułożone numerycznie rosnąco na regałach.
Następnym etapem było założenie spersonalizowanej dla Muzeum, Księgi Inwentarzowej. Do księgi wpisano muzealia z kolekcji ks. ppłk. Walentego Ślusarczyka. Wpisano numery, zaczynające się oznaczeniem: OOCW.1 do OOCW.227/3. Dokonanie tej czynności pozwoliło na objęcie dodatkową ochroną prawną zbioru, przewidzianą w ustawie o muzeach. Jest to kolejny krok na drodze do pełnej organizacji Muzeum im. Księdza Walentego Ślusarczyka przy Opactwie O.O. Cystersów w Wąchocku (w organizacji), którego Regulamin został uzgodniony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu 1 lipca 2016 r.
Sporządzono 805 kart katalogu naukowego dla zinwentaryzowanych archiwaliów. Na każdej karcie w części centralnej, od góry znajduje się miniatura zdjęcia. Pod spodem dwanaście rubryk z metadanymi. Muzealia mają na ogół zwięzłe charakterystyki, choć zdarzają się również bardziej rozbudowane. Z czasem karty będą udostępniane w internetowym katalogu zbiorów. Katalog będzie źródłem podstawowych informacji praktycznych dla zwiedzających oraz narzędziem do promowania własnych zbiorów.
Do celów magazynowych i pracowni przystosowano dwa pomieszczenia, które zostały wyremontowane, doświetlone i wyposażone w regały archiwalne. Zamontowano dodatkowe zabezpieczenie w kratę, drzwi wejściowych oraz okno wychodzącego na krużganki. Pomieszczenie objęte jest ochroną przeciwpożarową. Zakupiono niezbędne materiały: pudła, teczki bezkwasowe, czujniki wilgotności, temperatury oraz oczyszczacz powietrza. Wszystkie koszty remontowe, zostały pokryte ze środków własnych Opactwa.
Realizacja zdania ma doniosłe znaczenie w sferze pożytku publicznego przez zachowanie, ochronę i udostępnienie bardzo różnorodnego dziedzictwa kultury narodowej, służącej wartościom poznawczym, naukowym oraz krzewieniu postaw patriotycznych i obywatelskich. Dziedzictwo stanowiące zbiór księdza podpułkownika Walentego Ślusarczyka posiada też ogromną wartość w kontekście wzmacniania tożsamości narodowej i poznania historii Polski. Nie można zapominać o czysto naukowym ciężarze zbioru, który dotąd nie był samoistnym przedmiotem badań naukowych.
Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla pani Wioletty Sobieraj dziedzinie: Opieka nad zabytkami, na zadanie pn. „Opracowanie i inwentaryzacja zbiorów Muzeum Opactwa Cystersów w Wąchocku – etap II”
Projekt stanowi kontynuację prac wykonanych w 2021 roku w ramach stypendium Ministra Kultury i obejmuje inwentaryzację i opracowanie naukowe niezwykle cennego dla kultury narodowej zbioru archiwaliów oraz realiów należących do Opactwa Cystersów w Wąchocku.
W ramach przedsięwzięcia pozostała część zbioru (łącznie około 500 obiektów) zostanie wpisana do założonego w 2021 roku Inwentarza muzealnego, zostaną sporządzone karty katalogu naukowego. Realizacja projektu pozwoli na dokończenie zadania, jak też umożliwi udostepnienie jej do celów poznawczych, naukowych i wystawienniczych.
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Nasze zbiory współtworzą wystawę „Rzeczpospolita powstańcza” w Muzeum Historii Polski.
20 sierpnia 2025 roku w Muzeum Historii Polski w Warszawie odbył się wernisaż nowej wystawy czasowej „RZECZPOSPOLITA POWSTAŃCZA. Insurekcja kościuszkowska i jej tradycje”.
Ekspozycja ukazuje przełomowy moment w dziejach Polski – koniec starego porządku i narodziny nowoczesnej wspólnoty. To opowieść o zbrojnym zrywie, który po raz pierwszy zjednoczył różne warstwy społeczne: chłopów, mieszczan, szlachtę i elity – w walce o wspólną sprawę.
Dzięki trwającym pracom przy zbiorach w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nasze Muzeum im. Księdza Walentego Ślusarczyka, ma swój udział w powstaniu tej wystawy.
Od 2023 roku trwały przygotowania do wypożyczenia obiektów z kolekcji ks. Ślusarczyka na ekspozycję „Rzeczpospolita Powstańcza”. Po kwerendzie pracowników Muzeum Historii Polski, cały proces wypożyczenia ze strony Opactwa Cystersów w Wąchocku, koordynowała kustosz Wioletta Sobieraj.
W kwietniu 2024 roku odbyło się spotkanie z przedstawicielami Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytów w Kielcach. Dokonano oględzin czterech wytypowanych obiektów: List z dymisją Tadeusza Kościuszki napisany do króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Karabela Polska z inskrypcją na głowni VIVAT KONSTETUCJA 3 MAJA 1791 RUKA, Klamra złocona do pasa oficera z monogramem królewskim Stanisława Augusta Poniatowskiego, Blaszka z bandoliera z okresu Powstania Kościuszkowskiego z inskrypcją dewizy powstania: WOLNOŚĆ, CAŁOŚĆ Y NIEPODLEGŁOŚĆ.
Z uwagi na stan zachowania obiektów w szczególności listu z dymisją T. Kościuszki, przed ekspozycją konieczne było wykonanie prac konserwatorskich. W Warszawskiej pracowni konserwacji zabytków, od początku lipca br. przeprowadzono niezbędne prace konserwatorskie, zabezpieczające oraz estetyczne przygotowujące do ekspozycji. Ciężar finansowy procesu konserwacji wzięło na siebie Muzeum Historii Polski.
11 sierpnia b.r. zabezpieczone obiekty wyjechały w specjalnym transporcie z Opactwa w Wąchocku do Warszawy.
Podczas wernisażu, podziwialiśmy jak wspaniale prezentują się wąchockie obiekty i jak wiele wnoszą do narracji ekspozycji. W uroczystości otwarcia udział wzięli m.in. dyrektor Departamentu Dziedzictwa Kulturowego MKiDN Piotr Rypson, dyrektor Muzeum Historii Polski prof. Marcin Napiórkowski, Ojciec Opat Eugeniusz Augustyn, Ojciec Cyprian Czumak, Wioletta Sobieraj oraz Paweł Kołodziejski. Wydarzenie uświetnił recital Kamili Sacharzewskiej, która wykonała utwory Fryderyka Chopina.
Cieszymy się, że nasze Muzeum jest partnerem z tak znaczącymi instytucjami jak Muzeum Historii Polski. Dzięki takim działaniom dbamy o historię i tradycję narodową ale także promujemy naszą małą ojczyznę – Wąchock.
Jeżeli planujecie Państwo zwiedzanie Warszawy, to koniecznie musicie odwiedzić Muzeum Historii Polski i zobaczyć wystawę, „Rzeczpospolita powstańcza”, która będzie czynna do 23 listopada 2025 r.
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Karty katalogu naukowego
Nieodłącznie z Muzeum związany jest:
PANTEON PAMIĘCI PODZIEMNEGO PAŃSTWA POLSKIEGO 1939-45
Mur klasztorny na dziedzińcu przed kościołem posłużył środowiskom Armii Krajowej za miejsce ekspozycji nazwisk bohaterów walki o wolność. Na murze umieszczono liczne tablice pamiątkowe, symbole i odznaczenia upamiętniające działalność zgrupowań partyzanckich. W centrum Panteonu stoi pomnik Polskiego Państwa autorstwa Andrzeja Kastena ps. “Zulejka”.
Zwieńczenie wędrówki po historii zrywów narodowych stanowi nawiedzenie MIEJSCA ZŁOŻENIA PROCHÓW JANA PIWNIKA „PONUREGO” i modlitwa przy jego grobie.
