Konserwatorskie badania stratygraficzne ścian i stropu wraz z opracowaniem sprawozdania i Programu Prac Konserwatorskich we wnętrzu prezbiterium kaplicy pw. Św. Zofii w Ratajach były możliwe do przeprowadzenia dzięki udziałowi Opactwa Ojców Cystersów w konkursie na realizację zadań publicznych w zakresie ochrony zabytków wpisanych do rejestru zabytków organizowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego i Urząd Miasta i Gminy Wąchock.
Na przestrzeni ostatnich lat w kaplicy pw. Św. Zofii w Ratajach udało się przeprowadzić konserwację pochodzącego z XVII i VIII wieku ołtarza głównego oraz konserwację XVIII wiecznego obrazu św. Elżbiety Węgierskiej. Prace te były możliwe dzięki dotacjom otrzymanym od WUOZ, UM Województwa Świętokrzyskiego oraz Urzędowi Miasta i Gminy Wąchock. Wiele prac remontowych i konserwacyjnych zostało wykonanych w kaplicy dzięki zaangażowaniu mieszkańców Rataj i dobroczyńców.
Przed rozpoczęciem wykonywania odkrywek stratygraficznych zarejestrowany został pomiar wilgotności ścian i drewnianego stopu. Pomiaru dokonano w kilku miejscach w dolnych partiach ścian oraz desek stropu przy użyciu higrometru opornościowego. Na powierzchni ścian wykonano 40szt odkrywek stratygraficznych i 30szt odkrywek na stropie prezbiterium. Wykonano pasowe odkrywki schodkowe na poszczególnych powierzchniach kompozycji malarskich ścian i na licu dekoracji malarskiej stropu. Do opisu wybrano odkrywki z dokładnie widocznymi warstwami wcześniejszymi, przedstawiające przekrój nawarstwień i pozwalające na sprecyzowanie budowy technologicznej poszczególnych obiektów określających użyte pigmenty i spoiwa.
Prace badawcze i konserwatorskie wraz ze sprawozdaniem i opracowaniem programu prac konserwatorskich zostały wykonane w pełnym zakresie. W/w działania pozwoliły poznać wartość artystyczną i historyczną badanych obiektów. Wykonanie powyższych prac pozwoli na wystąpienie do WUOZ w Kielcach z wnioskiem o wpis malowideł ściennych i płótna prezbiterium kaplicy pw. Św. Zofii w Ratajach do rejestru zabytków. Opracowanie programu prac konserwatorskich pozwoli na przeprowadzenie pełnej konserwacji technicznej i estetycznej mającej na celu przywrócenie pierwotnych walorów estetycznych i rozwiązań kolorystycznych prezbiterium kaplicy.
Wdzięczni parafianie z Rataj składają słowa podziękowania wszystkim , którzy przyczynili się do realizacji projektu, a zwłaszcza:
Wielebnemu Ojcu Opatowi Eugeniuszowi Augustynowi
Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Świętokrzyskiego w Kielcach
Panu Burmistrzowi Miasta i Gminy Wąchock
Państwu Ewelinie i Marcinowi Gruszczyńskim właścicielom Pracowni Konserwacji Dzieł Sztuki w Rzeszowie, którzy wykonali prace konserwatorskie.
Za wszelki dobro składamy serdeczne Bóg zapłać.
