Dnia 1 października obchodzimy uroczystość konsekracji wąchockiej świątyni klasztornej, Otrzymała ona wówczas wezwanie Najświętszej Maryi Panny i św. Floriana.
Kościół opacki został wzniesiony w latach 1218 – 1239 przez mistrza budowlanego Simona. Pochodził on z włoskiego opactwa Casamare, kopiując w Wąchocku dwa rozwiązania architektoniczne ze swojego macierzystego klasztoru. Był to pasowy układ świątyni – została wybudowane z dwóch rodzajów piaskowca – szarego i czerwonego. Tym samym kościół w Wąchocku jest jedyną w Polsce świątynią wybudowaną tą techniką. Drugim z tych elementów było sklepienie krzyżowo – żebrowe, a wąchocka świątynia była pierwszą w Polsce z zastosowanym tym rozwiązaniem architektonicznym.
Kościół p.w. Najświętszej Maryi Panny i św. Floriana realizuje charakterystyczny dla cystersów tzw. schemat św. Bernarda – wzorcowy projekt świątyni cysterskiej, opierający się na planie Cluny II, zmodyfikowanym przez miodopłynnego Doktora. Schemat ten zakłada trójnawową świątynie na planie krzyża łacińskiego, w typie bazylikowym. Prezbiterium powinno być zakończone prosto – dolną część ściany wschodniej powinny rozpruć trzy okna, a zwieńczenie rozeta. W ramionach transeptu urządzano bliźniacze kaplice – od 2 (np. Wąchock); 4 (np. Mogiła) lub 6. Nawa główna dostosowana została do liturgii godzin – świątynie klasztorne nie były pierwotnie dostępne dla osób świeckich. Od transeptu przez połowę nawy głównej rozciągały się stalle zakonne, a zachodnią część tej nawy wypełniały stalle dla konwersów. Oddzielone były od stall zakonnych przegrodą, która była zwieńczona krzyżem. Charakterystycznym elementem dekoracyjnym dla nawy głównej były kamienne służki, które miały tworzyć symboliczny baldachim nad stallami. Alegorycznie oznaczało to połączenie się liturgii godzin odmawianej przez cystersów z liturgią niebiańską, a mnisi stawali się ''żywymi kamieniami'' budującymi świątynie, zgodnie ze słowami św. Piotra: wy również, niby żywe kamienie, jesteście budowani jako duchowa świątynia, by stanowić święte kapłaństwo, dla składania duchowych ofiar, przyjemnych Bogu przez Jezusa Chrystusa (1 P 2, 5). Według planu św. Bernarda wzniesiono, oprócz kościoła w Wąchocku, także świątynie w Sulejowie, Koprzywnicy czy Mogile.
Przebudowa świątyni klasztornej w Wąchocku w czasach baroku częściowo zatarła pierwotne piękno i surowość stylu cysterskiego. Powiększono wówczas większość okien w nawie głównej, zamurowano środkowe okno w prezbiterium, a całość wnętrza pokryto dekoracją freskową. Dobudowano wówczas kaplicę bł. Wincentego Kadłubka oraz chór nocny – w obu przypadkach deformując pierwotny plan krzyża łacińskiego. Po sekularyzacji w 1819 r. zostały również mocno zniszczone stalle – ich niewielka część obecnie znajduje się w kaplicy bł. Wincentego Kadłubka. Usunięto również przegrodę w nawie głównej, dostosowując świątynie do pełnienia funkcji świątyni parafialnej.  
 
Strona główna   Cystersi   Opactwo   Parafia   Patriotyzm   Galeria   Polecane   Kontakt Projekt i wykonanie www.imoli.pl